Twintig tips voor onderzoekend leren

Onderzoekend leren is hot. Hoezo eigenlijk? En hoe doe je dat dan? 20 tips voor onderzoekend leren Kinderen klaarstomen voor de toekomst, dat is wat je als leerkracht doet. Maar hoe de toekomst eruit zal zien en tegen welke uitdagingen de nieuwe generatie zal aanlopen, dat kunnen we niet met zekerheid zeggen. Hoe bereid je je leerlingen goed voor op de wereld die zij van ons zullen erven?

Ik geloof dat een onderzoekende houding bijdraagt aan het goed omspringen met uitdagingen, ook die van de toekomst. Want wie problemen onderzoekt en naar mogelijke antwoorden durft te zoeken, komt verder.

In het basisonderwijs spreek je van onderzoekend leren. Daarbij mogen leerlingen wanneer ze iets tegenkomen in hun leven er vragen over stellen en… hun vragen onderzoeken als een wetenschapper. Bij Biologie Plus heet dit het Knappe Koppen Stappenplan.

Onderzoekend leren begint bij het koesteren en stimuleren van de nieuwsgierigheid die van nature in ieder kind aanwezig is. Maar, hoe doe je dat eigenlijk als leerkracht van groep 1 tot en met 8? De scholen, mensen en leerkrachten waarmee ik werk doen dat op allerlei verschillende manieren. En om je een eindje op weg te helpen, volgen hier hun tips:

1.    Geef verwondering een duidelijke plek in lokaal/school. Door de welbekende thematafels, of maak een rariteitenkabinet.

2.    Schep ruimte om vragen te onderzoeken. Maak bijvoorbeeld een plekje waar je post-its op kunt hangen met vragen uit de klas (en bedenk samen wie ze wanneer gaat onderzoeken).

3.    Leer je klas vragen stellen (vragenmachientje, waarom-vragen leren ombuigen tot hoe-/wat- vragen, stuur de kindervragen in).

4.    Durf geen antwoord te geven, blijf zelf nieuwsgierig (doe mee!).

5.    Laat je leerlingen bijzondere objecten en materialen meenemen (van thuis, vakantie, musea etc.).

6.    Wees niet bang voor een beetje chaos in de klas: laat kinderen een tijdje rommelen met nieuwe/onbekende voorwerpen voordat ze de onderzoekscyclus verder ingaan.

7.    Betrek ouders bij het proces (Waar is hun kind nieuwsgierig naar? Welke materialen/expertise kan je de klas in halen?).

8.    Doe het proefje of de concept cartoon van de week.

9.    Vang de aspirant wetenschappers op, wanneer resultaten tegenvallen. Wetenschap is een kwestie van vallen en opstaan (YouTube).

10.    Haal met enige regelmaat een groots en meeslepend experiment in huis. Zoals Diederik Jekel dat op de afgelopen NWT-conferentie deed met de bowlingbal of de emmer zand. Durf te overdrijven en het theatraal te maken.

Huh? Het zouden er toch twintig zijn? Met jouw hulp is het rijtje zo gevuld: Hoe behoud jij de nieuwsgierige houding van jouw leerlingen in de klas? Hoe geef jij onderzoekend leren een vaste plek in jouw school? Schrijf jouw tips in de comment-box hieronder.

Dankjewel! Karianne

PS. Deel dit artikel met jouw Facebook vrienden en -fans, LinkedIn contacten, Twittervolgers en Google+ circles via de share knoppen hieronder, zodat ook de mensen in jouw netwerk hiervan profiteren.

Deze blog is tot stand gekomen in samenwerking met Merel Sprong, OnderwijsmetStijl.

Foto: Tetsumo

Advertenties

11 gedachtes over “Twintig tips voor onderzoekend leren

  1. Onderzoek met alle groepen van de basisschool de wonderlijke wereld van verzorgen, groeien en bloeien in de Makkelijke Moestuin! De verwondering, samenwerking en verantwoordelijkheid van de leerlingen is prachtig. Kijk op http://www.makkelijkemoestuin.nl en Jelle Medema zal jong en oud enthousiast maken. Het kost je weinig tijd, is niet moeilijk en iedereen zal trots zijn om de opbrengsten uit eigen moestuin.

    Liked by 1 persoon

  2. Rick de jongh zegt:

    Bouw het langzaam op!

    Wanneer een school in de kinderschoenen staat, verwacht dan niet dat je het hele jaarrooster datzelfde jaar al gaat vullen met onderzoekend leren.
    Plan 1 thema die bijvoorbeeld 4 weken duurt. Dat thema is er dan ook speciaal voor om te experimenteren met Onderzoekend Leren. Je creëert dan echt ruimte en geeft kinderen de kans om op die manier te leren. Je zult ervaren dat ook zulk onderwijs enorm veel opbrengsten, dan niet meer, met zich mee zal brengen.
    Vaak is het voor leerkrachten zo’n omslag in hun manier van onderwijs geven, dat het niet genoeg wordt uitgeprobeerd, en dat ook zelfs die experimenteerfase van 1 thema niet wordt vergeten. Maar juist dat stukje tijd zou elke school moeten kunnen inbouwen.
    Je zult zien dat betrokkenheid en plezier van de kinderen enorm groeit. En dat is nou net waar het om gaat in het onderwijs. Aan de leerkracht de taak om dat te sturen zodat de kerndoelen ook behaald worden. ‘Ja maar hoe?!’ is de vraag dan, ‘daar heb ik helemaal geen tijd voor!’
    Probeer het maar eens met 1 thema in het eerste jaar en evalueer dat. Het zal je verrassen. Tot nu toe alle leerkrachten en situaties die ik heb meegemaakt zijn het daar in ieder geval over eens! Succes!

    Liked by 1 persoon

    • Nicoline zegt:

      Zeker weten Rick! En als je dan eenmaal een thema zo hebt geprobeerd en je merkt wat voor supervragen kinderen bedenken….. dan wil je niet anders meer! Kinderen zijn zoveel meer betrokken bij de lessen…. Echt erg leuk!

      Liked by 1 persoon

  3. Ingrid de Graaff zegt:

    Geef de kinderen eigen verantwoordelijkheid. Door ze zelf zorg te laten dragen voor een stukje schoolomgeving, worden ze meer bewust van de natuur om zich heen. Kinderen kunnen samen bedenken hoe een pleinhoek omgedoopt kan worden tot vlindertuin bijvoorbeeld, waarna ze dit tot uitvoering brengen en bijhouden. Met behulp van het knappe koppen stappenplan gaan ze bedenken hoe ze te weten kunnen komen welke vlinders er op de beplanting af komen.
    Ook het bijhouden van een moestuin draagt bij aan de bevordering van een gevoel van autonomie.

    Liked by 1 persoon

  4. Katy Lips zegt:

    De boeken van het Radboud “Wetenschappelijke doorbraken de klas in” geven je veel informatie en ideeen om zelf te experimenteren. Ik heb het project Angst met veel plezier en enthousiasme doorlopen, de motivatie van de kinderen was groot. Ze waren eigenaar van hun leerproces. Groetjes,
    Katy

    Liked by 1 persoon

  5. Maurice Hummel zegt:

    Op onze school werken we jaarlijks met de gehele school vier keer een week over een thema op het gebied van ‘wetenschap en techniek’. Dit jaar hebben we bijvoorbeeld de thema’s zonnestelsel, transport, de vier elementen en duurzaamheid aan bod laten komen. Dat de gehele school aan zo’n thema werkt heeft het grote voordeel dat collega’s elkaar kunnen ondersteunen, dat je materialen grootschaliger kunt inkopen en dat het organiseren van gastlessen en/of excursies ook grootser aangepakt kunnen worden. Maar nog belangrijker is natuurlijk dat in zo’n week ook de leerlingen elkaar kunnen helpen! Leerlingen uit de hogere groepen kunnen de jongere leerlingen ondersteunen (en soms zie je het tegenovergestelde ook). Laat leerlingen elkaar dus helpen, want ze kunnen elkaar ontzettend veel leren!

    Ditzelfde principe passen we ook toe op een jaarlijks natuurproject binnen de school.

    Een heel andere tip is het laten zien van het belang van onderzoek doen aan de leerlingen. Veel leerlingen denken vaak dat onderzoek doen lastig en moeilijk is en dat ze later – in hun gedroomde beroep – toch geen onderzoek hoeven te doen. Vaak begin ik mijn schooljaar met de vraag wat leerlingen later voor beroep willen hebben en dan pak ik het boek ’50 stoere beroepen’ van Natalie Righton en Ton Koene erbij. Al snel komen we er dan samen achter dat je voor vrijwel alle beroepen toch wel onderzoeken moet kunnen uitvoeren aan de hand van de onderzoekscyclus Immers, een automonteur kan niet de auto repareren voordat er uitgezocht is wat het probleem is. En zelfs een DJ zal onderzoek moeten doen naar welke muziekstijlen er het best gedraaid kunnen worden op een bepaald feest.

    Liked by 1 persoon

Deel je ervaringen en lees die van anderen!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s